ازعشق تا افسانه در سوگ قاسم (ع)

صدای آشنایی از پشت در به گوش رسید، نوایی که حکایت از آغاز روز و بازی‌های کودکانه داشت. دختر همسایه، با گیسوان طلایی‌اش که گویی خورشید در میانشان به دام افتاده بود و پریشانی دلنشین موهایش، چون همیشه، منتظر دخترکم بود تا لبخند شادی را بر لبانش بنشاند و به دنیای بازی و خنده در کوچه بکشاند. اما نگاه خیره‌ی من، ناخودآگاه به دستان کوچکش کشیده شد؛ دستان کوچکی که تمام انگشتانش با نقش و نگار حنا آراسته شده بود، نقشی که در ایام سوگواری، پرسشی ناگفته را در دل برمی‌انگیخت.

“دخترم، این حنا بر دستانت در این ایام چیست؟” صدایم آمیزه‌ای بود از مهر مادری و نگرانی از ناآگاهی.

با لحنی کودکانه و معصومانه پاسخ داد: دیشب رفتیم روضه. در روضه به ما حنا دادند.”

ناگهان، خاطره‌ای چون سیلی خروشان در ذهنم جاری شد. ششم محرم بود و رسم دیرینه‌ای که دوباره در قاب چشمانم جان گرفت؛ رسم حنا بستن در سالروز شهادت حضرت قاسم (ع). یادم آمد که چگونه مداحان، در این روز، با نوحه‌سرایی و ذکر مصائب، یاد و خاطره‌ی دلاورمردی‌های او را زنده می‌کنند. اما در کنار این ارج نهادن به مقام اهل بیت (ع)، گاه رسم‌هایی ناخواسته و بی‌اساس، چون خاری در گلستان باورها می‌نشیند.

یکی از این موارد که نزد مورخان معتبر و پژوهشگران تاریخ، داستانی بی‌بنیان و فاقد سند تلقی می‌شود، “عروسی حضرت قاسم (ع) در کربلا” است. افسانه‌ای که اولین بار توسط ملاکاشف سبزواری در قرن دهم هجری قمری، یعنی حدود 850 سال پس از واقعه عاشورا، مطرح گردید. سپس این روایت به کتاب “تفسیر المراصد” اثر ملا محمد طریحی نیز راه یافت. اما نکته‌ی حائز اهمیت اینجاست که نه ملاکاشف و نه طریحی، هیچ‌کدام سند و مدرک معتبری برای اثبات این ادعا ارائه نکردند.

البته، در برخی کتب روایی، به پیوند خانوادگی میان فرزندان امام حسن مجتبی (ع) و امام حسین (ع) اشاره شده است. به طور مشخص، از حسن بن حسن (ع) که همسرش فاطمه بنت الحسین (س) بود، و عبدالله بن حسن (ع) که همسرش سکینه بنت الحسین (س) بود، به عنوان دامادان امام حسین (ع) یاد شده است. این دو بزرگوار، پیش از ورود به کربلا، عقد ازدواج بسته بودند. اما این پیوند خانوادگی، به هیچ عنوان گواه بر برگزاری مراسم عروسی حضرت قاسم (ع) در روز عاشورا یا ایام نزدیک به آن نیست.

بنابراین، روایت “عروسی حضرت قاسم (ع)” نه تنها فاقد پشتوانه تاریخی و روایی مستند است، بلکه در تضاد با اعتبار منابع معتبر تاریخی و سیره اهل بیت (ع) قرار دارد. وظیفه ماست که با آگاهی‌بخشی و تبیین حقایق، جامعه را از گرداب خرافات و باورهای بی‌اساس رهانده و مسیر را برای درک صحیح و عمیق‌تر از وقایع مذهبی هموار سازیم.

پ.ن:کامل الزیارات،مقتل مقرم،مقتل جامع سیدالشهدا، مقتل خوارزمی، مقتل ثارالله

#به_قلم_خودم
#تاریخ_نگاری
✍🏻مریم قپانوری